Ο Δαρβίνος, οι Risk Managers
& η Παγκόσμια Χρηματοπιστωτική Κρίση
Το 2008, μετά από πολλά χρόνια κυοφορίας, η οικονομική κρίση που όλοι γνωρίζουμε πλέον τόσο καλά, ξέσπασε τελικά στις Ηνωμένες Πολιτείες. Αλλά πώς —και γιατί— εξαπλώθηκε σε άλλες χώρες και μετατράπηκε τελικά σε μια παγκόσμια κρίση;
Η αυξανόμενη οικονομική αλληλεξάρτηση μεταξύ των ΗΠΑ και του υπόλοιπου κόσμου, σε συνδυασμό με την ευρεία παγκόσμια διάχυση και απελευθέρωση του εμπορίου, των συναλλαγών, των κοινωνικών δομών, της τεχνολογίας, του πολιτισμού, των πολιτικών συστημάτων, της γνώσης και της επιστήμης, δημιούργησε μια ισχυρή δύναμη που ωθεί προς την παγκόσμια σύγκλιση — μια κοινή, αλληλένδετη πραγματικότητα. Αυτό είναι που συνήθως αποκαλούμε παγκοσμιοποίηση.
Από το 2008, όταν η κρίση πρωτοεμφανίστηκε στις ΗΠΑ, έως το 2011, όταν ωρίμασε, βάθυνε και —μέσω της παγκοσμιοποίησης— εξαπλώθηκε σε άλλες προηγμένες οικονομίες, το φαινόμενο δεν μπορούσε πλέον να περιγραφεί ως εθνικό ή περιφερειακό γεγονός. Είχε μετατραπεί σε μια παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση.
Από το 2008, όταν η κρίση πρωτοεμφανίστηκε στις ΗΠΑ, έως το 2011, όταν ωρίμασε, βάθυνε και —μέσω της παγκοσμιοποίησης— εξαπλώθηκε σε άλλες προηγμένες οικονομίες, το φαινόμενο δεν μπορούσε πλέον να περιγραφεί ως εθνικό ή περιφερειακό γεγονός. Είχε μετατραπεί σε μια παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση.
Είναι σαφές ότι κάθε κρίση γεννά ταυτόχρονα νέες ευκαιρίες και νέες απειλές. Αναδιαμορφώνει την παγκόσμια τάξη πραγμάτων, πυροδοτώντας ραγδαίες και συχνά σοκαριστικές αλλαγές που απαιτούν προσαρμογή. Με αυτόν τον τρόπο, φέρνει τη διεθνή κοινότητα αντιμέτωπη με ένα από τα πιο σύνθετα περιβάλλοντα που έχει γνωρίσει ποτέ.
«Τι είναι όμως, σε τελική ανάλυση, μια χρηματοοικονομική κρίση;»
Οι επαγγελματίες της διαχείρισης κινδύνων υποστηρίζουν ότι, εάν οι οργανισμοί διέθεταν αποτελεσματικές δομές, διαδικασίες και λειτουργίες Risk Management, η πρόσφατη παγκόσμια οικονομική κρίση ενδεχομένως να μην είχε συμβεί ποτέ.
Μέσα από εξειδικευμένες εκθέσεις κινδύνου που δημοσιεύονται ετησίως από διεθνείς οργανισμούς, μπορούμε να παρατηρήσουμε πώς εξελίχθηκε το τοπίο των κινδύνων πριν και μετά την κρίση. Μια τέτοια έκθεση των Lloyd’s of London απεικονίζει τους δέκα κορυφαίους κινδύνους που απειλούν τους χρηματοοικονομικούς οργανισμούς παγκοσμίως. Πριν από την κρίση, αυτή η κατάταξη ήταν εντυπωσιακά σταθερή — τόσο σταθερή, μάλιστα, που ακόμη και η σειρά των κινδύνων παρέμενε σε μεγάλο βαθμό αμετάβλητη.
Ωστόσο, αφού η κρίση έφτασε σε πλήρη ωρίμανση το 2011, το περιβάλλον κινδύνου μεταβλήθηκε δραματικά. Οι Risk Managers σε όλο τον κόσμο υποστηρίζουν ότι η οικονομική κρίση ήταν, στην ουσία, το αποτέλεσμα της συλλογικής αδυναμίας των οργανισμών να ανταποκριθούν και να προσαρμοστούν στους μεταβαλλόμενους κινδύνους.
Η αλλαγή είναι αναπόφευκτη — ειδικά μέσα στο εξαιρετικά σύνθετο οικοσύστημα της σημερινής παγκοσμιοποιημένης οικονομίας. Μήπως, όμως, η μεγαλύτερη πρόκληση από όλες έγκειται στην ικανότητα ενός οργανισμού να προσαρμόζεται ταχύτατα σε αυτές τις αλλαγές;
Ίσως η διάσημη παρατήρηση του Δαρβίνου να εφαρμόζεται με την ίδια ισχύ στη σύγχρονη οικονομία όσο και στη βιολογία:
"Δεν επιβιώνει το ισχυρότερο από τα είδη, ούτε το πιο ευφυές, αλλά εκείνο που ανταποκρίνεται καλύτερα στην αλλαγή."
Και ίσως αυτή η διαπίστωση να προσφέρει μία από τις σαφέστερες ερμηνείες της ίδιας της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης.
